ATATÜRK, MEŞHUR “NUTUK”UNU
NİÇİN VE NASIL HAZIRLADI?
Mustafa Kemal, görünüşte İstanbul’dan uzaklaştırılarak, ama gerçekte çok özel Müfettişlik yetkileriyle donatılarak Samsun’a yollanmıştır. Atatürk, Nutuk’unun başında bu özel ve gizemli konuyu izah etmekte bile zorlanmaktadır.
“Bu geniş yetkinin, beni İstanbul’dan sürmek ve uzaklaştırmak maksadıyla Anadolu’ya gönderenler tarafından, bana nasıl verilmiş olduğu garibinize gidebilir. Hemen ifade etmeliyim ki, onlar bu yetkiyi bana bilerek ve anlayarak vermediler. Ne pahasına olursa olsun, benim İstanbul’dan uzaklaşmamı isteyenlerin (özellikle işgalci güçlerin ve işbirlikçilerin) buldukları gerekçe ‘Samsun ve dolaylarındaki güvensizlik olaylarını yerinde görüp tedbir almak üzere Samsun’a kadar gitmem’ idi. Ben, bu görevin yerine getirilmesinin bir makam ve yetki sahibi olmaya bağlı bulunduğunu ileri sürdüm. Bunda hiçbir sakınca görmediler. O tarihte Genelkurmay’da bulunan ve benim maksadımı bir dereceye kadar sezmiş olan kimselerle görüştüm. Müfettişlik görevini buldular; yetki konusu ile ilgili talimatı da ben kendim yazdırdım. (Böylece Anadolu’daki tüm askeri ve sivil yöneticiler üzerinde etkin ve yetkin olacaktım.) Hatta Harbiye Nâzırı olan Şakir Paşa, bu talimatı okuduktan sonra, imzalamaya çekinmiş; anlaşılır anlaşılmaz bir biçimde mührünü basmıştır.”
Bu itirafların sonundaki: “Harbiye Nâzırı (Milli Savunma Bakanı) olan Şakir Paşa, bu (olağanüstü yetkilerle donatılarak Samsun’a yollandığım) talimatı okuduktan sonra, imzalamaya çekinmiş; anlaşılır anlaşılmaz bir biçimde mührünü basmıştır.” ifadesinde; bazı çok özel girişimlerin, etkin ve yetkin bir müdahalenin yaşandığı, yani Padişah direktifinin anlaşılması üzerine Harbiye Nâzırı’nın mührünü bastığı ortaya çıkmaktadır.
Genç ve Araştırmacı Tarihçilerden Ahmet Anapalı’nın İlginç Saptamaları:
Sultan Vahdettin, Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak Paşa’ya diyor ki; “Bu ülkeyi kurtaracak kabiliyet ve karakterde olan paşaların adını yaz bana getir!” Bir hafta sonra 16 isimle geliyor Çakmak Paşa. Sultan Vahdettin listeye bakıyor, en başta Enver Paşa’nın abisi Nuri Paşa, Nuri Killigil yazıyor. En altta ise Refet Bele’nin adını görüyor. Dikkatle bakıyor ve isimleri tek tek okuyor. Sonra Erkan-ı Harbiye Reisi Fevzi Çakmak Paşa’ya diyor ki: “Benim yaverlerimden Mustafa Kemal Paşa var, onu tanır mısın?” diye soruyor… Fevzi Çakmak: Tabii ki tanırım Sultanım diyor. Peki diyor, hırsız mıdır Mustafa Kemal? Asla… Peki korkak mıdır? Asla… Peki bu ülkeyi sever ve sahip çıkar mı? Hem de ölümüne Sultanım!.. Bunun üzerine Padişah der ki, “Peki Paşam, madem bu kadar iyi bu adam, neden bunların arasında onun ismi yok?” Bunun üzerine Çakmak Paşa der ki; “Sultanım, Mustafa Kemal bu ülkeyi savunup kurtarmayı becerir, düşmanı bu ülkeden gönderir. Ama sonra seni de gönderir. Çünkü o Cumhuriyetçidir, Cumhuriyet rejimini getirir!..” Bunun üzerine Sultan Vahdettin eliyle boğazdaki gemileri gösteriyor ve diyor ki; “Şu gemileri ülkemden göndersin de, sonra kimi nereye gönderirse göndersin!”[1]
Bu açıklamalardan sonra, genel durumu daha dar bir çerçeve içine alarak, çabucak ve kolayca hep birlikte gözden geçirelim:
“Düşman devletler, Osmanlı devlet ve memleketine karşı maddi ve manevi saldırıya geçmişler. Onu yok etmeye ve paylaşmaya karar vermişler. Padişah ve halife olan zat, hayat ve rahatını kurtarabilecek çareden başka bir şey düşünmüyor. Hükümeti de aynı durumda. Farkında olmadığı halde, başsız kalmış olan millet, karanlıklar ve belirsizlikler içinde olup bitecekleri beklemekte. Felaketin dehşet ve ağırlığını kavramaya başlayanlar, bulundukları çevreye ve alabildikleri etkilere göre kendilerince kurtuluş çaresi saydıkları tedbirlere başvurmakta… Ordu, ismi var cismi yok bir durumda. Komutanlar ve subaylar, I. Dünya Savaşı’nın bunca çile ve güçlükleriyle yorgun, vatanın parçalanmakta olduğunu görmekle yürekleri kan ağlıyor; gözleri önünde derinleşen karanlık felaket uçurumu kenarında, bir kurtuluş çaresi aramakta!..”
Atatürk, tüm ümitlerin karardığı bir ortamda:
1- Bazılarının İngiliz himayesine sığınmayı…
2- Bazılarının Amerikan mandasına başvurmayı düşünürken…
3- Bazılarının da, bölgesel kurtuluş çareleri aradıklarını vurgulamaktadır.
O halde ciddi ve gerçek karar ne olabilirdi?
“Efendiler, bu durum karşısında bir tek karar vardı. O da millî hâkimiyete dayanan, kayıtsız şartsız, bağımsız yeni bir Türk devleti kurmak! İşte, daha İstanbul’dan çıkmadan önce düşündüğümüz ve Samsun’da Anadolu topraklarına ayak basar basmaz uygulanmasına başladığımız karar, bu karar olmuştur.”
Ya İstiklâl, Ya Ölüm!
“Bu kararın dayandığı en güçlü muhakeme ve mantık şuydu:
Temel ilke, Türk milletinin haysiyetli ve şerefli bir millet olarak yaşamasıdır. Bu ilke, ancak tam istiklâle sahip olmakla gerçekleştirilebilir. Ne kadar zengin ve bolluk içinde olursa olsun, istiklâlden yoksun bir millet, medenî insanlık dünyası karşısında uşak olmak mevkiinden yüksek bir muameleye lâyık görülemez.
Yabancı bir devletin koruyup kollayıcılığını kabul etmek, insanlık vasıflarından yoksunluğu, güçsüzlük ve miskinliği itiraftan başka bir şey değildir. Gerçekten de bu seviyesizliğe düşmemiş olanların, isteyerek başlarına bir yabancı efendi getirmelerine asla ihtimal verilemez.”
“Burada, zihinlerde yer etmiş olması ihtimali bulunan bazı kararsızlık düğümlerinin çözülmesini kolaylaştırmak için, bir gerçeği hep birlikte gözden geçirmeliyiz. Yapılan Millî Mücadele dıştan gelen saldırıya karşı vatanın kurtuluşunu tek hedef olarak kabul ettiğine göre, bu Millî Mücadele’nin, başarıya yaklaştıkça, safha safha bugünkü döneme kadar millî irade rejiminin (yani Cumhuriyet’in) bütün ilke ve gereklerini yerine getirmesi tabiî ve kaçınılmaz bir tarihî akış idi. Bu kaçınılmaz tarihî akışı gelenekten gelen alışkanlığı ile hemen sezmiş olan hükümdar ailesi(nden yararlanmak isteyen çevreler) ilk andan başlayarak Millî Mücadele’nin amansız düşmanı kesildi. Bu kaçınılmaz tarihî akışı daha başlangıçta ben de görmüş ve sezmiştim. Ancak, sonuna kadar devam etmiş olan bu sezgimizi, başlangıçta bütün yönleri ile açığa vurup ifade etmedik. Gelecekteki ihtimaller üzerinde fazla konuşmak, giriştiğimiz gerçek ve maddî mücadeleye (aklı yatmayan kesimlerce) hayalî bir macera niteliği verdirebilirdi. Dış tehlikenin yakın etkilerini derinden duyanlar arasında, geleneklerine, düşünce kabiliyetlerine ve ruh yapılarına aykırı olan muhtemel değişmelerden ürkeceklerin ilk anda direnme güçlerini harekete geçirebilirdi. Başarı için pratik ve güvenilir yol, her safhayı vakti geldikçe uygulamaktı. Milletin gelişmesini ve yükselmesini sağlayacak doğru yol buydu. Ben de bu yolda yürüdüm. Ancak, bu pratik ve güvenilir başarı yolu, yakın çalışma arkadaşlarım olarak tanınmış kimselerden bazıları ile aramızda zaman zaman görüş ayrılıkları, davranışlar veya yapılan çalışmalardaki uygulamalar bakımından temel veya ikinci derecede etken birtakım anlaşmazlıkların, kırgınlıkların ve hatta ayrılmaların da sebebi ve açıklayıcısı olmuştur. Millî Mücadele’ye beraber başlayan yolculardan bazıları, millî hayatın bugünkü Cumhuriyet’e ve Cumhuriyet kanunlarına kadar uzanan gelişmelerinde, kendi fikir ve ruh kabiliyetlerinin kavrayış sınırı bittikçe bana karşı direnişe ve muhalefete geçmişlerdir. Bu noktalara, aydınlanmanız ve kamuoyunun aydınlanmasına yardımcı olmak için, sırası geldikçe birer birer işaret etmeye çalışacağım.
…
MAKALENİN TAMAMI İÇİN TIKLAYINIZ..