Haksız ve dayanaksız bahanelerle ve İsrail’in teşvikiyle ve ahlâksız kuralsız biçimde İran’a saldıran… Yüzlerce masum çocukların, binlerce mağdur halkın katledilmesine yol açan… Okullar, otoyollar, köprüler, limanlar ve fabrikalar gibi çoğu sivil yapıları bombalayıp yıkan Trump; “Birkaç günde bitireceğini” sandığı İran’da, hiç ummadığı bir direnişle karşılaşıvermişti. Aylar süren korkunç saldırılar ve çok ağır yıkımlara rağmen, umduğu sonucu bulamayınca barışa yanaşmaya, hatta tavizkâr davranmaya mecbur edilmişti.
Hatırlayalım, Trump:
– “Rejimi değiştireceğiz!..” demişti değiştirememişti.
– “Zenginleştirilmiş Uranyumu ele geçireceğiz” demişti, amacına erişememişti.
– “Füze kapasitesini imha edeceğiz!” demişti, sözünü yerine getirememişti.
– “Hürmüz Boğazı’nı biz kontrol edeceğiz!” demişti, hedefini gerçekleştirememişti.
– Trump: “İran petrolünü artık biz yöneteceğiz!” demişti, becerememişti…
Yani resmen ABD İran’a yenilmişti… Aynı gece Trump, Netanyahu’yu arayıp, Lübnan saldırılarıyla anlaşmayı bozmaya çalıştığı için ağır küfürlerle hakaret etmişti. Yani İran’ın bir zaferi de Siyonist İsrail’le Emperyalist ABD’nin arasını açmayı becermesiydi.
7 zengin Batılı ülkenin G-7 zirvesine Trump: “Patron benim!..” diye girip, havalar atarak muhataplarını küçümsemişti.
Trump: “Hürmüz Boğazı’nı ben açtım. Rusya-Ukrayna savaşını da ben sonlandırırım…” demeye getirmişti.
Bu arada Kuduz Netanyahu, ABD’den İran’la anlaşmanın metnini talep etmişti. Ama Trump vermemişti. Yani İsrail’in barışı bozacağından şüphelenmişti. Bunun üzerine İsrail, Trump’ı hain ve ajan ilan etmişti!.. Zaten 20 Haziran 2026’da İran Devrim Muhafızları “İsrail’in Lübnan saldırılarıyla anlaşmayı bozduğu” gerekçesiyle Hürmüz Boğazı’nı kapattıklarını bildirmişti.
Sonuç olarak, ABD ve İsrail, İran’a hücum etmişler ama resmen olmasa da fikren ve fiilen yenilmişlerdi. Açıklanan anlaşma şartları ise, İran’a verilen tazminat ve tavizlerdir; tavizi, yenilen taraf verirdi. Üstelik Trump; İran’a herhangi bir yaptırım da uygulamayacaklarını söylemiştir.
İran-ABD Arasında İsviçre’de Resmi İmzaya Hazırlandığı Belirtilen Taslakta Öne Çıkan 14 Temel Madde Şunlardı:
• Kalıcı Ateşkese Geçilmesi: Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonlara derhal ve kalıcı olarak son verilmesi.
• Asker Çekilmesi: ABD’nin İran’ın deniz sınırları içerisindeki ve yakın bölgelerdeki askeri varlığını çekmesi.
• Askeri Sevkiyata Sınır Getirilmesi: ABD’nin bölgedeki asker sayısını artırmama ve yeni yaptırımlara başvurmama taahhüdünü yerine getirmesi.
• Ablukaya Son Verilmesi: ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının 30 gün içinde kaldırılıp deniz taşımacılığının normalleşmesi.
• Hürmüz Boğazı’nın Serbestliği: Hürmüz Boğazı’nın 30 gün içinde “İran’ın düzenlemeleri çerçevesinde” yeniden açılıp deniz trafiğine yol verilmesi.
• Yaptırımların Sona Ermesi: İran petrolüne ve enerji ürünlerine yönelik yaptırımların sona erdirilmesi.
• İç işlerine Müdahaleden Vazgeçilmesi: ABD’nin İran’ın iç işlerine artık karışmayacağını taahhüt etmesi.
• İran’ı Yeniden İnşa Desteği: ABD ve müttefikleri tarafından İran için en az 300 milyar dolar değerinde yeniden inşa desteğinin gerçekleşmesi.
• Nükleer Taahhüt Belgesi: İran’ın nükleer silah üretmeyeceğine yönelik taahhüdünü yinelemesi.
• BM Güvenlik Konseyi Garantisi: Nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararıyla onaylanıp yürürlüğe girmesi.
• İran’ın Dondurulmuş Fonlarına İzin Verilmesi: İran’ın dondurulmuş fonlarının ilk etapta yarısının serbest bırakılması (nihai müzakerelerin başlaması için ön şart olarak değerlendirilmektedir).
• Uygulama Takvimi: Anlaşma imzalandıktan sonraki 60 günlük süreçte nükleer program, yaptırımlar ve ekonomik kalkınma konularının detaylıca müzakere edilmesi.
• Gözlem Mekanizması Teşkil Edilmesi: İki ülke heyetleri arasında gelecekteki görüşme düzenlemelerinin belirlenmesi ve taahhütlerin doğrulanması süreci.
• Diplomatik Çerçeve Belgesi: İki tarafın savaşı sona erdirme, ablukayı kaldırma ve resmi ilişkilerin normalleşmesi adımlarına yönelik ortak irade garantisi.
Özetleyecek olursak:
• ABD Başkanı Donald Trump ve İranlı yetkililer, savaşı sona erdirecek bir ön anlaşmaya varıldığını açıklamıştı.
• Anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın açılmasını ve ABD ablukasının kaldırılmasını içeriyordu ancak nükleer program gibi kritik detaylar 60 günlük ateşkes dönemine bırakılmıştı.
• Resmi imza töreni 19 Haziran’da İsviçre’de yapılması kararlaştırılmıştı ve anlaşmanın ardından petrol fiyatları düşmeye başlamıştı.
…
MAKALENİN TAMAMI İÇİN TIKLAYINIZ…