Anasayfa » DEVLET BAKANLIĞI (GAP İdaresi Başkanlığı, TAEK) Hizmetleri

DEVLET BAKANLIĞI (GAP İdaresi Başkanlığı, TAEK) Hizmetleri

Yazar: yonetici
0 Yorum 211 Görüntüleyen

DEVLET BAKANLIĞI (GAP
İdaresi Başkanlığı, TAEK)

DEVLET BAKANLIĞI GAP İDARESİ BAŞKANLIĞI

TAEK

ÖZET

GÜNEYDOĞU ANADOLU PROJESİ (GAP)

• Özel sektörün GAP Bölgesi`ne yönelik ilgisi yoğunlaşmıştır.

• Yabancı ülke ve kuruluşların süregelen ilgileri, Proje`ye somut katkıya
dönüşmeye başlamıştır.

• GAP çerçevesindeki sosyal uygulama projeleri Bölge`de yaygınlaşma
yönünde gelişme göstermiştir.

• Sulamalardan sağlanacak faydayı artırmaya dönük hazırlıklar hızlanmış
ve tarımsal yayım ve eğitim faaliyetleri yoğunlaşmıştır.

• Bölgesel ve kentsel altyapıya yönelik faaliyetlerdeki yoğunluk da devam
etmiştir.

• 1997 Bütçesi`nde GAP`a; ekonomik sektörlerde
(tarım-madencilik-enerji-ulaştırma -turizm) 58 trilyon 773 milyar TL ve
sosyal sektörlerde de (konut, eğitim, sağlık, belediye altyapıları ve diğer
kamu hizmetleri) 18 trilyon 35 milyar TL olmak üzere, toplam 76 trilyon 808
milyar TL`lık yatırım ödeneği tahsis edilmiştir.

• Bölge`de 1997 yılı Haziran sonu itibariyle Fırat ve Dicle Havzalarında
sulamaya açılan alan 1 milyon 540 bin 800 dönüme ulaşmıştır.

• GAP sulama projelerinden yüzde 9`u bitmiş (1 milyon 540 bin 800 dönüm)
yaklaşık yüzde 14`ü inşaat safhasına (2 milyon 315 bin 950 dönüm)
getirilmiştir.

• GAP Bölgesi için bir hayvancılık modelinin ortaya konabilmesi için GAP
idaresi, “Sözleşmeli Hayvancılık” çalışmalarına başlamıştır.

• Güneydoğu Anadolu Projesi ile Bölge`nin “Tarım ve Tarıma Dayalı
imalat Sanayi” ürünleri bakımından bir ihracat merkezi” olarak
gelişmesi öngörülmüştür.

• GAP Bölgesi`nin yatırımcılar için çekici hale getirilmesine
yönelik faaliyetler 3 ana konu altında gerçekleştirilmiştir:

• GAP İdaresi`nce bir program dahilinde bölge yerleşmelerinin harita
altyapısı tamamlanmaya çalışılmıştır. Haziran 97`ye kadar idare tarafından 25
bin hektarın üzerinde alan için halihazır harita alımı yapılmıştır.

• ÇATOM`larda yürütülen faaliyetler; sosyal programlar ve gelir getirici
programlar olmak üzere iki başlık altında ele alınmıştır.

• GAP idaresi Başkanlığı ile UNDP işbirliği ile yürüttüğü çalışmalar
sonunda, sürdürülebilir kalkınmaya ilişkin 28 münferit projeyi kapsayan “GAP
Bölgesi`nde Entegre Bölgesel Kalkınmanın Güçlendirilmesi ve Sosyo-Ekonomik
Eşitsizliklerin Azaltılması”

• GAP idaresi tarafından “Şanlıurfa-Harran Ovaları
Tarlaiçi Geliştirme Hizmetleri” ve “GAP Kentsel Planlama ve
Sanitasyon” projeleri ile ilgili proje hazırlık çalışmaları, Dünya
Bankası ile birlikte 1996 yılı içinde başlamıştır.

• Avrupa Birliği fonlarından yararlanmak amacıyla GAP idaresi
tarafından hazırlanan çeşitli proje teklif paketleri Avrupa Birliği`ne
iletilmiştir.

• Alman KfW ve GTZ kuruluşları vasıtasıyla, Alman teknik ve mali
yardım çerçevesinde ele alınmak üzere birtakım projelerin geliştirilmesine
ilişkin çalışmalar 1996 yılı içinde başlamıştır.

• Bölge ikliminin erkenciliğe yatkın olması nedeniyle, üreticilerin
teşvik edilmesi ve sebze tarımının yaygınlaştırılması amacıyla Şanlıurfa-Harran
Ovalarında Şanlıurfa Valiliği ile ortak bir çalışmaya girilmiştir. Çalışma
kapsamında ovada belirlenen sebze tarımına yatkın yedi çiftçiye, örnek yüksek
tünel kurulmuştur.

 

GAP İDARESİ
BAŞKANLIĞI`NIN MARDİN İLİ`NDE YÜRÜTTÜĞÜ PROJELER

 

a. GAP Bölgesi`nde Tarımsal Mekanizasyon ihtiyaçları Etüdü Projesi 2.
Aşama Ortak Makine Kullanımı Pilot Uygulaması Projesi

b. Sulama Dışı Alanlarda Halkın Gelir Düzeyinin Artırılması Projesi

c. Mardin Serbest Bölge`de Halı Kilim Apre Tesisi Kurulması

d. GAP Bölgesi`ndeki Köy içme sularının yaygınlaştırılması İçin
Öncelikle Mardin İli`nde Kullanılmak Üzere Ingersoll R Model T4W Mobil
Sondaj Makinası ve Ekipmanı Alımı

 

 

TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU (TAEK)

• TAEK tarafından uzun bir süreden beri hazırlanmakta olan TAEK Web
sayfaları, 1996 yılı Eylül ayında internette yer almıştır. Böylelikle TAEK
ve bağlı kuruluşları ile ilgili kısa bilgilere dünyanın her yerinden erişilmesi
mümkün olmuştur.

• TAEK`in endüstriye yönelik hizmetler çerçevesinde, çeşitli sanayi
kuruluşlarının talepleri üzerine, 28 ayrı Tahribatsız Test uygulamasıgerçekleştirilmiş,
konu ile ilgili olarak bu kuruluşlara gerekli eğitim verilmiştir.

 

 

 

GÜNEY DOĞU ANADOLU
PROJESİ

(GAP)

 

1. GİRİŞ

 

Güneydoğu Anadolu Projesi, süreci içerisinde yoğun olarak plan ve
projelerin hazırlığı bir dönemden, üretim ve uygulamaya başlanan yeni bir
döneme geçilmiştir. Bölge insanının GAP`tan faydalanmaya başladığı bir dönem
olarak 30 Haziran 1997 itibariyle, son bir yıllık süre anlamlı bir zaman
dilimini ifade etmektedir.

Bu döneme damgasını vuran önemli gelişmeler aşağıdaki şekilde
özetlenebilir:

• Özel sektörün GAP Bölgesi`ne yönelik ilgisi yoğunlaşmıştır.

•

Yabancı ülke ve kuruluşların süregelen ilgileri, Proje`ye somut katkıya
dönüşmeye başlamıştır.

• GAP çerçevesindeki sosyal uygulama projeleri

Bölge`de yaygınlaşma yönünde gelişme göstermiştir.

• Sulamalardan sağlanacak faydayı artırmaya dönük hazırlıklar hızlanmış
ve tarımsal yayım ve eğitim faaliyetleri yoğunlaşmıştır.

Öte yan bölgesel ve kentsel alt yapıya yönelik faaliyetlerdeki yoğunluk
da devam etmiştir.

 

2. GAP MASTER PLANI ÇERÇEVESİNDE GERÇEKLEŞMELER VE 1997 YATIRIMLARI

 

1990-2005 döneminde GAP`ta ulaşılması gerekli temel göstergeler GAP
MasterPlanı`nda belirlenmiştir. Bu hedeflere ulaşabilmek için dönem boyunca
gerekli kamu finansman ihtiyacı, 1997 yılı sabit fiyatlarıyla toplam 4 katrilyon
224 trilyon 800 milyar TL`dır (32 milyar ABD doları eşdeğeri).

GAP Master Planı hedeflerine göre yatırım ihtiyaçları sektörler
itibariyle (trilyon TL olarak) aşağıda gösterilmektedir.

 

Tarım

1.278.7

Enerji

1.358.5

Madencilik

98.1

İmalat

188.1

Ulaştırma

935.3

Turizm

7.1

Konut

40.9

Eğitim

84.2

Sağlık

27.9

Diğerleri

205.4

Toplam

4.224.8

Proje için 1996 yılı sonuna kadar, 1997 yılı sabit fiyatlarıyla yaklaşık 1
katrilyon 674 milyar TL. (12,6 milyar ABD doları eşdeğeri) harcama yapılmıştır.
Böylece GAP yatırımlarında nakdi gerçekleşme oranı yüzde 39.6`ya ulaşmıştır.

 

1996 yılı sonu itibariyle sektörel bazdaki nakdi gerçekleşme oranları ise
şöyledir:

Tarım

9.4

Enerji

71.3

Madencilik

88.3

İmalat

40.3

Ulaşım

28.1

Turizm

23.3

Konut

30.3

Eğitim

41.9

Sağlık

77.6

Diğerleri

43.2

Toplam

39.6

1997 Bütçesi`nde GAP`a, ekonomik sektörlerde
(tarım-madencilik-enerji-ulaştırma-turizm) 58 trilyon 773 milyar TL. ve sosyal
sektörlerde de (konut, eğitim, sağlık, belediye altyapıları ve diğer kamu
hizmetleri) 18 trilyon 35 milyar TL olmak üzere, toplam 76 trilyon 808 milyar TL’lik
yatırım ödeneği tahsis edilmiştir.

3. ENERJİ ÜRETİMİNDE MEVCUT DURUM

Ülkemiz enterkonnekte sistemine giren elektrik enerjisi üretiminin büyük
bir bölümünü sağlayan GAP kapsamındaki Karakaya ve Atatürk Barajlarında 15Haziran
1997 tarihi itibariyle, başından itibaren gerçekleştirilen enerji üretimi
aşağıdadır:

 

Karakaya 76 268 070 000 kilowat/saat

Atatürk 39 356 522 000 kilowat/saat

Toplam 115 624 592 000

Her iki barajdan sağlanan bu enerjinin mali üretim değeri; 7,8 milyar ABD
dolarına eşdeğerdir.

Türkiye`nin toplam hidrolik enerji üretimi içinde, 1996 yılında GAP; 19.3
milyar kilowat/saat ile yüzde 48`lik bir paya sahiptir. Aynı dönemde
Türkiye`nin (termik ve hidrolik) toplam enerji üretimi içinde GAP`ın payı ise
yüzde 20 olmuştur.

Tamamlanmış projeler : 4 200 MW ( 56)

İnşa halindekiler : 1 304 MW ( 17)

Projesi hazır ve

Programa girmiş olanlar : l 440 MW ( 19)

Diğerleri : 532 MW ( 8)

 

 

4. TARIM SEKTÖRÜNDE MEVCUT DURUM

Bölgede 1997 yılı Haziran sonu itibariyle Fırat ve Dicle Havzaları`nda
sulamaya açılan alan, 1 milyon 540 bin 800 dönüme ulaşmıştır.

Bölgede mevcut ve inşa halindeki sulama projeleri ile sulama alanları
aşağıdaki gibidir.

 

 

İşletmede Olan

Sulamalar

Sul

ama Alanı (Dönüm)

1. Hancağız

73300

2. Şanlıurfa Ovası

600 000

3. Hacıhıdır

20800

4. Derik-Dumluca

18600

5. Silvan 1. ve 2. Kısım

87900

6. Nusaybin

75000

7. Silopi Nerdüş

27400

8. Akçakale Yeraltı Suları

150 000

9. Ceylanpınar Yeraltı Suları

270 000

10. Devegeçidi

75000

11. Suruç Yeraltı Suları

70000

12. Çınar – Göksu

35800

13. Garzan -Kozluk

37000

Toplam

1 540 800

 

 

İnşa Halindeki Sulamalar

Sulama Alanı

(Dönüm)

1. Mardin-Ceylanpınar ve Şanlıurfa-Harran

İletim

4.760.000

Şebeke

1.350.000

2. Kralkızı-Dicle

İletim Şebeke

1.300.000 240.300

3. Batman Sol dahil

Şebeke

187.500

4. Batman Sağ dahil

Şebeke

186.000

5. Belkıs-Nizip

Şebeke

119.150

6. Adıyaman Çamgazi

Şebeke

74.300

7. Kayacık Ovası

Şebeke

147.400

8. Bozova-Merkez Pompaj

Şebeke

8.600

TOPLAM

İletim

Şebeke

6.060.000 2.313.250

 

 

1997 ihale Programında olan sulamalar ile sulama alanları da aşağıdadır :

Sulamalar

Sulama Alanı

 

(dönüm)

1. Yaylak sulaması inşaatı, Şebeke

183.220

2. GAP Adıyaman Kahta Samsat Pompaj Birinci Kısım İnşaatı, Şebeke

20.000

3. Dicle-Kralkızı Cazibe İkinci Kısım İnşaatı + Kanal (84 km), Şebeke

184.310

4. Dicle-Kralkızı P3 Pompaj sulama inşaatı şebeke

313.790

5. Mardin Anakanal birinci kısım (60 + 000 -107 + 000) iletim

47 km

6. Mardin Anakanal ikinci kısım (107 + 000 -158 + 382) iletim

52 km

 

GAP sulama projelerinden yüzde 9`u bitmiş (1 milyon 540 bin 800
dönüm) yaklaşık yüzde 14`ü inşaat safhasına (2 milyon 315 bin 950 dönüm)
getirilmiştir.

1996 yılında Türkiye`de üretilen pamuğun üçte biri GAP Bölgesi`nden elde
edilmiştir. Şanlıurfa-Harran Ovalarında sulamaya açılan 400 bin dönüm alanın,
yaklaşık 260 bin dönümünde pamuk ekimi yapılmıştır. Bu alaki tarımsal üretimin
sulama getirişi 1995 ve 1996 yılları itibariye aşağıda gösterilmektedir.

 

 

Şanlıurfa-Harran Ovası 1. kısım sulama alanının sulama getirisi

Gösterge

1995

1996

Üretim Değeri Toplamı

70.2 milyon $

77.8 milyon $

* Hektar Üretim Değeri

2.300 $

2.048 $

Katma Değer Toplamı

59 milyon $

69 milyon $

* Hektara Katma Değer

1.661 $

1.560$

Üretim/Kişi

2.832 $

2.514$

Üretim Yoğunluğu

45.2

111.7

*1 Hektar = 10 Dönüm

Bölgede sulama dışı alanlarda kalan halkın gelir düzeyinin yükseltilmesi
için hazırlanan projeye, pilot olarak Mardin İli`nde başlanmıştır. Proje
kapsamında; örnek antepfıstığı bahçeleri yaklaşık 400 dönüm ala tesis edilmiş,
örnek mantar yetiştiriciliği ve arıcılık faaliyetlerine de başlanmıştır. Ayrıca
bölgenin su potansiyelinden azami olarak faydalanabilmek amacıyla tatlı su
kültür balıkçılığı konusunda Savur İlçesi`nde sazan üretimi tesisi
planlanmıştır.

GAP Bölgesi`nde Tarımsal Mekanizasyon İhtiyaçları Etüdü Projesi`nin 2.
aşaması olan Ortak Makina Kullanımı Pilot Uygulama projesine başlanmıştır.
Tarımsal Enerji ve Mekanizasyon Araştırma ve Eğitim Vakfı tarafından
yürütülmekte olan proje, Şanlıurfa-Harran Ovalarında bir Sulama Birliği ile
Mardin ili Derik ilçesinde bulunan Derik-Dumluca Sulama Birliği`nde yürütülmesi
ve proje kapsamında sulama birliği bünyesinde oluşturulacak bir”Ortak
Makina Kullanımı” modeli ile çiftçilerin sahip olduğu tarım alet ve
makinalarının ekonomik ve verimli kullanımı temin edilmesi kararlaştırılmıştır.

Güneydoğu Anadolu Projesi kapsamında “Sulama Kanallarındaki
Suyun Regülasyon ve Su Tasarrufu Sağlayan Sulama Metod ve Teknolojileri”

GAP Bölgesi`ne uygun çeşitlerin tesbit edilmesi ve yetiştirme
tekniklerinin belirlenmesi amacıyla “Tarımsal Araştırma ve Geliştirme
Proje Paketi” iki ayrı üniversite`nin ziraat fakülteleri ile
yürütülmüştür. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi ile Harran Ovası Körüklü
mevkiinde kurulan araştırma istasyonunda 1989 yılından beri devam eden
çalışmalar, son aşamasına gelmiştir. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi ile
yürütülen çalışmalar ise başlatılmış olup, araştırma istasyonu ile ilgili
altyapı çalışmaları ve denemelerinin oluşturulmasına başlanmıştır.

Sulamanın başlamasıyla bölgeye giren ürünler ve çeşitlerin çiftçilere
tanıtımı, yetiştirme teknikleri ve sulama yöntemleri konularında hem
çiftçilere, hem de sulama birliklerinde görev yapan teknik personele çeşitli
zaman aralıklarında eğitimler verilmiştir.

GAP İdaresi`nin koordine ettiği ilk eğitim, Harran Ovası I. Kısım
sulama sahasında yer alan 69 köyde gerçekleştirilmiştir.

Harran Ovası`nda yer alan sulama birliklerinin genel sekreterlerine Köy
Hizmetleri Şanlıurfa Araştırma Enstitüsü`nün Koruklu Araştırma İstasyonu`nda,
sulama planlaması ve su dağıtımı konularında bir haftalık pratik ve uygulamalı
eğitim verilmiştir. Bu eğitimin başarılı olması ve bu konularda eğitim
verilmesi ihtiyacının hissedilmesi üzerine, GAP genelinde faaliyet gösteren
bütün sulama birlikleri genel sekreterleri ve işletme mühendisleri “Sulama
Mekanizasyonu”konularında, Söke Ziraat Teknik Lisesi ve Mekanizasyon
Eğitim Merkezi Müdürlüğü`nde 2 hafta süreyle yatılı olarak eğitime tabi
tutulmuştur.

GAP Bölgesi için bir hayvancılık modelinin ortaya konabilmesi amacıyla
GAP İdaresi, “Sözleşmeli Hayvancılık” çalışmalarına
başlamıştır. Bu çalışma kapsamında; hayvan ırkının seçimi, ıslah edilmesi,
yetiştirme teknikleri ve elde edilecek ürünlerinin mamul veya yarı mamul halde
satılabilmesi için gerekecek organizasyonların belirlenmesi amaçlanmıştır.
Çalışma ile ilgili ön etüdler yürütülmüştür.

 

5. GAP SANAYİNİN GELİŞMESİ

 

Sulamaların başlaması ve tarımsal üretimde nisbi bir artışın sağlanması,
Bölge`de sınai girişimciliğe yönelik ümit verici kıpırdanışlara yol açmıştır.

Güneydoğu Anadolu Projesi ile Bölge`nin “Tarım ve Tarıma Dayalı
imalat Sanayi” ürünleri bakımından bir “ihracat
merkezi” olarak gelişmesi öngörülmüştür. Bu çerçevede,
gerçekleştirilecek yatırımlarla ortaya çıkacak potansiyelin, özellikle sanayi
sektöründe etkin bir şekilde değerlendirilmesi ve özel sektör yatırımlarının,
kalkınmaya ilk başından itibaren katılması büyük önem taşımıştır.

GAP Bölgesi`nin yatırımcılar için çekici hale getirilmesine yönelik
faaliyetler 3 ana konu altında özetlenebilir:

a) Teşvikler

b) Özel sektör yatırımlarının özendirilmesi

c) Ekonomik ve sosyal politikaların mekân muhtevasını oluşturan, yer
seçim kararlarını etkileyen Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve Küçük
Sanayi Sitelerinin (KSS) kurulması.

Bölgesel bazda sanayi altyapısını oluşturan OSB ve KSS`ler bakımından GAP
Bölgesi`ndeki Haziran 1997 itibariyle son durum şöyledir:

Bölge`de halen tamamlanmış durumda bulunan ve faaliyet halindeki
Gaziantep ve Mardin OSB`lerinin yanı sıra, toplam 1.588 hektarlık 9 OSB
(Gaziantep II, Kilis, Nizip, Gaziantep III, Şanlıurfa, Siirt, Batman, Adıyaman,
Diyarbakır) daha 1997 yatırım programında bulunmaktadır.

1965-1995 yılları arasında GAP Bölgesi`nde tamamlanan ve faaliyete geçmiş
olan 5.408 işyeri kapasiteli 17 adet KSS mevcuttur. Bunlardan 6`sı Diyarbakır,
6`sı Gaziantep, 3`ü Şanlıurfa, biri Batman ve biri de Mardin`de bulunmaktadır.
Mevcut 17 KSS`ye ilaveten Bölge`de 18 adet daha, 4.175 işyeri kapasiteli KSS
projesi 1997 yatırım programındadır. Bunlardan 4`ü Gaziantep, 4`ii Mardin,
3`ü Şanlıurfa, biri Şırnak ve biri de Kilis illerinde bulunmaktadır.

Mevcut OSB ve KSS`lerin yanısıra Bölge`de faaliyet halinde bulunan Mardin
Serbest Bölgesi mevcuttur. Mardin Serbest Bölgesi, OSB içinde 516 bin
metrekarelik bir açık ala kurulmuş bulunmaktadır.

Henüz tamamlanmamış olmasına rağmen Gaziantep III. OSB sanayi
parselleritamamen dolmuş olup, dördüncü bir OSB için talep yapılmış durumdadır.
Aynı dunun, Şanlıurfa OSB için de sözkonusudur.

GAP ile meydana çıkmaya başlayan iş ve yatırım ortamına katılacak olan
bölge içi ve bölge dışı potansiyel girişimcileri özendirmek ve bu girişimcilere
ihtiyaç duyacakları bilgi ve danışmanlık hizmetlerini sağlamak üzere, GAP
idaresi Başkanlığı tarafından yürütülen “GAP Girişimci Destekleme ve
Yönlendirme Merkezleri” (GAP-GİDEM) kurulması çalışmaları 1996 yılı
ikinci yarısında tamamlanma aşamasına gelmiştir. Bu çalışma GAP İdaresi
koordinatörlüğünde, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Türkiye
Kalkınma Bankası (TKB) ile Bölge İlleri Ticaret ve Sanayi Odaları işbirliği ile
yürütülmüştür. İlk etapta Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Mardin ve
Şanlıurfa`da kurulacak olan GAP-GİDEM büroları ile ilgili tüm detay çalışmalar
bitmiştir. Faaliyete geçecek bu merkezlerde, yatırımcılara aşağıdaki
hizmetlerin sunulması planlanmıştır:

 

– Uygun yatırım alanlarının araştırılması

– Pazar, finansman ve teknik konularda araştırmalar yapılarak danışmanlık
hizmeti verilmesi

– İşgücü eğitimi ile ilgili danışmanlık hizmeti verilmesi

– Fizibilite etütleri hazırlanması

– Yatırım bankacılığı danışmanlığı yapılması

– Yerli ve yabancı yatırımcıların ortak arayışları ile ilgili danışmanlık
hizmeti verilmesi

– Seminer ve eğitim programları düzenlenmesi

 

6. GAP’TA ALTYAPI ÇALIŞMALARI

 

Güneydoğu Anadolu Projesi ile sağlanacak olan sosyo-ekonomik kalkınma
sürecinde; su ve toprak kaynaklarının geliştirilmesine paralel olarak, diğer
sektörlere ilişkin geliştirme projelerinin de aynı anlayışla gerçekleştirilmesi
esas alınmıştır. Bölgesel kalkınma için belirlenen zamanlamada öncelikle
hedeflenen, büyük şehirlerin içme ve kullanma suyu ihtiyaçlarının teminine
yönelik acil tedbirlerin alınması, bunu takiben yeniden yapılanmaya dönük
kentsel altyapı, sınai altyapı, seçilmiş ulaşım ağının güçlendirilmesi gibi
stratejik önemdeki temel altyapı gelişmesinin tamamlanması olmuştur.

GAP İdaresi Başkanlığı`nın bu doğrultuda gerçekleştirdiği, “GAP
Bölgesel Ulaşım ve Altyapı Geliştirme” çalışması ile bölge için geniş
bir proje stoğu oluşmuş oldu.

Bu çalışma ile, GAP`ın tarımsal ve sınai üretimde sağlayacağı artış ve
bunun meydana getireceği ekonomik canlanma ile bölgesel gelişme sonucu ortaya
çıkması beklenen yük ve yolcu talebi tahmin edilmiş, bu talebi karşılayacak
ulaşım tür ve güzergâhları belirlenmiştir. Aynı çalışma, Bölge`de bir uluslararası
havaalanı yapımını da öngörmüştür. GAP idaresi Başkanlığı`nca ABD`den temin
edilen 720 bin ABD dolarlık hibe ile, GAP Uluslararası Havalimanının Mühendislik
Tasarımları ve Fizibilite çalışmaları 1995 yılı içinde tamamlanmış; hazırlanan
proje, 1996 yılı Devlet Yatırım Programı`na, kredili olarak gerçekleştirilmek
üzere girmiştir.

“GAP Bölgesel Ulaşım ve Altyapı Geliştirme“

GAP idaresi`nce yaptırılan Gaziantep Katı Atık Kavramsal Projesi kapsamındaki
Katı Atık Düzenli Depolama Sahası Proje ve inşaatı 1995 yılında tamamlanarak,
saha, özel bir firma tarafından işletmeye açılmıştır.

GAP idaresi tarafından yaptırılan Ceylanpınar, Kahta ve Akçakale
kanalizasyon ve arıtma projelerinin izasyon ve arıtma tesisi inşaatında
gerçekleşme yüzde 93 seviyesinde olup, 1997 yılı içinde gerçekleşme yüzde 52,
Akçakele kanalizasyon ve arıtma tesisi inşaatında ise gerçekleşme yüzde 75
seviyesinde bulunmaktadır.uygulama projeleri yaptırılarak tesislerinin
inşaatına başlanmıştır. Ceylanpınar kanal

Yine aynı kapsamda olmak üzere 20 yerleşmeye ait kanalizasyon ve arıtma
tesisi etüt-proje ve mühendislik işleri de GAP idaresi tarafından, 1997 yılında
başlamak üzere ihale edilmiştir.

Bu yerleşmeler:

Çelikhan, Besni (Adıyaman)

Kozluk, Sason, Beşiri (Batman)

Hani, Ergani, Çermik, Silvan, Kulp (Diyarbakır)

Araban, Yavuzeli (Gaziantep)

Nusaybin, Derik, Midyat (Mardin)

Kuralan, Gözpınar (Siirt)

Cizre (Şırnak)

Bozova, Siverek (Şanlıurfa)

Öte yan GAP İdaresi`nin, nüfusu hızla artan il, ilçe ve beldelerin hayati
öneme haiz acil altyapı meselelgayesiyle, belediyelerin talepleri
doğrulusunda yaptığı ayni yardımların tutarı, 1997 Nisan ayı başı itibariyle
190 milyar TL`na ulaşmıştır.erinin halli

İmar Planlama ve Halihazır Harita Alımı Çalışmaları:

Nisan 1997 tarihi itibariyle GAP Bölgesi dahilindeki 9 ilde toplam 174
belediye bulunmaktadır.

Bölge belediyelerinde imar planı ve harita konusunda büyük ölçüde bir
mesele bulunmamaktadır. 174 belediyenin 132`sinin (yüzde 78) imar planı
mevcuttur.

Bunlardan 30 adedi GAP İdaresi tarafından yaptırılmıştır. 1997 yılında 10
adet yerleşmenin imar plan çalışması devam ettirilmiştir. İdare tarafından
ihale edilmiş bulunan bu yerleşmeler; Islahiye, Boğaziçi (Gaziantep),
Eskiköy, İnlice (Adıyaman) Dikmen, Girmeli, Kılavuz ve Sümer (Mardin)`dir.
Harran ve Karaköprü (Şanlıurfa) imar planları çalışmaları ise devam etmiştir.

Karaköprü (Şanlıurfa) imar planı çalışması,

GAP İdaresi`nce bir program dahilinde Bölge yerleşmelerinin harita
altyapısı tamamlanmaya çalışılmıştır. Haziran 97`ye kadar İdare tarafından
25 bin hektarın üzerinde, alan için halihazır harita alımı yapılmıştır.
Bölge belediyelerinin yüzde 76`sının halihazır haritası alınmıştır. 1996 yılı
içinde Kılavuz (Mardin) ve Boğaziçi (Gaziantep), 1997 Ocak ayı içinde de
Girmeli (Mardin), Dikmen (Mardin), Eskiköy (Adıyaman), İnlice (Adıyaman) ve
Islahiye (Gaziantep) halihazır harita alımı işleri bitirilerek onaylanmıştır.
Bunlara ilaveten 10 yerleşmeye ait halihazır harita alımı işi de, yine GAP
İdaresi Başkanlığı`nca ihale edilip işe başlanmıştır.

 

 

7. SOSYAL AMAÇLI FAALİYETLER

a. Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM)

GAP Bölgesi`nde kadının statüsünün yükseltilmesi ve kalkınma sürecine
entegre edilmesi amacıyla, kadına yönelik çok boyutlu eğitim hizmetlerinin
verildiği çok amaçlı toplum merkezleri (ÇATOM) 1995 yılında UNICEF`in desteği
ve GAP İdaresi-Şanlıurfa Valiliği işbirliğiyle Şanlıurfa`da kurulmaya
başlanmıştır. Bu çerçevede Kasım 1995`te Şanlıurfa`nın bir gecekondu
mahallesinde (Yakubiye Mahallesi) ve bir köyünde (Sağlık Köyü) olmak üzere
2 ÇATOM kurulmuştur. 1996 Kasım ayında ise, Mardin Valiliği`nin de desteğiyle 3
Mardin il merkezi (Merkez, Evren ve Ensar Mahalleleri) ve iki ilçesinde
(Dargeçit ve Ömerli ilçeleri) olmak üzere 5 ÇATOM daha açılmıştır. Böylelikle
Bölge`de 7 ÇATOM çalışır hale getirilmiştir. Zaman içinde ÇATOM`ların bütün
Bölge illerine yaygınlaştırılması amaçlanmıştır.

ÇATOM`larda yürütülen faaliyetler; sosyal programlar ve gelir getirici
programlar olmak üzere iki başlık altında ele alınmıştır.

Sosyal programlar

başlığı altında, okuma-yazma kursları, sağlık eğitimi, anne eğitimi, ev
ekonomisi ve beslenme eğitimi, biçki-dikiş-nakış vb. el sanatları kursları ve
poliklinik hizmetleri verilmiş, ayrıca toplum içinde dayanışma hissini
geliştirici toplu sosyal faaliyetler yürütülmüştür.

Gelir getirici programlar

başlığı altında ise, tarımsal yayım, halı ve kilim dokumacılığı ve Oltu
taşı işlemeciliği gibi alanlarda beceri geliştirme kursları verilmiştir.

Mardin ili ÇATOM`ları Çalışma Neticeleri

Toplu sosyal faaliyet ve ücretsiz sağlık taramaları olarak da, Dargeçit`te
300 okul çocuğu diş sağlığı taramasından geçirilmiş, yine Dargeçit İlçesi`nde
ana-çocuk sağlığı taraması gerçekleştirilmiş ve bu taramadan 79 kadın ile
42 bebeğe ulaşılmış, verilen ilaç reçeteleri kaymakamlık tarafından
karşılanmıştır. Bütün ÇATOM`larda kadınların katılımıyla 8 Mart Dünya Kadınlar
Günü kutlamaları yapılmıştır. Dargeçit İlçesi`nde çiftçilerin isteği üzerine
iki keztoplu nikâh töreni düzenlenmiş, ilkinde Dargeçit ilçe merkezinden
89 çiftçinin, ikincisinde ise Dargeçit ilçe merkezinden ve köylerinden 204
çiftçinin resmi nikâhı kıyılmıştır.

Gelir getirici programlar başlığı altında ise oltu taşı işlemeciliği ve Karabağ
kilimi dokumacılığı alanında beceri geliştirme kursları yapılmıştır. Bu
ürünler için Erzurumlu bir girişimci tarafından satın alma garantisi
sağlanmıştır.programlara ek olarak, biçki-dikiş kursu da gelir ve
istihdam için bir imkân oluşturmuştur. Meselâ Mardin`de biçki-dikiş kursu alan
4 kadın, tekstil sanayinde istihdam edilebilmiştir.

Burada sayılan gelir getirici

Şanlıurfa İli ÇATOM`ları Çalışma Neticeleri

Şanlıurfa ÇATOM`larda gelir getirici programlar uygulanmayıp, sosyal
programlar üzerinde durulmuştur.

Şanlıurfa ÇATOM`larda da poliklinik hizmetleri verilmiş ve toplu sosyal
faaliyetler düzenlenmiştir. Dünya kadınlar gününün kutlanması, Sağlık Köyü`nde
56 çiftçinin toplu nikah töreninin yapılması, toplu kültürel faaliyetlere
katılım, bu tür faaliyetlere örnek olarak sayılabilir.

Şanlıurfa ÇATOM`larda gerçekleştirilen önemli bir gelişme de, katılımcı
kadınların ÇATOM`ların yönetimine ve işlerin izlenmesine doğrudan
katılımlarının sağlanmasıdır. Katılımcı kadınlar kendi aralarında her bir
ÇATOM`da 3`er kişiyi uzlaşma içinde yerel yönetim komitesi olarak seçmiştir.
Yerel komite aktif biçimde çalışmış, katılımcılar istedikleri an yine uzlaşma
yoluyla komite üyelerini değiştirebilmişlerdir. Bu yolla kadınlar yönetim
becerilerini geliştirmişlerdir. Bu uygulamanın başarısı gelişmenin
sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır.

ÇATOM`Iar için Sonuç Değerlendirmesi

ÇATOM`larda yürütülen faaliyetlerin neticelerini sadece kaç kişinin
eğitimden yararlığı veya kaç kişinin ne kadar gelir elde ettiği gibi ölçütlerle
değerlendirmemek gerekmektedir. Burada kadınların bir arada bulunması,
etkileşime girmesi ve gerek katılımcılar, gerekse eğitimciler arasındaki kültürel
alışveriş, hem kadınların dünyalarının genişlemesine, yeniden sosyalleşmesine,
olumlu davranış değişikliklerine, hem de farklı bir ortamda eğiticilerle farklı
bir ilişki türüyle devlet ile toplum arasında barışık ilişkilerin gelişmesine
yol açmıştır. Ayrıca, toplu faaliyetler ve etkileşim, toplumsal kalkınma
için elzem olan dayanışma mekanizmalarının gelişmesine yol açmıştır.Bu tür
değişmeler sayılarla ölçülemeyen niteliksel gelişmelerdir. Ancak bu niteliksel
gelişmeler niceliksel gelişmelere de zemin hazırlamaktadır.

b. Katılımcı Yeniden Yerleşim Planlaması Çalışmaları

Birecik Baraj Gölü`nden etkilenecek 48 yerleşmenin yeniden yerleşme
planlaması için bir çalışma, GAP idaresi Başkanlığı`nca başlatılmıştır. Bu
çalışmanın en önemli hedeflerinden birisi Bölge`de ilk kez uygulanmakta olan
bir girişimle baraj inşaatından etkilenecek halkın, ilgili resmi kuruluşlar ve
sivil toplum örgütlerinin birlikte projeye katılımını sağlamak olmuştur.

Sözkonusu proje ile Baraj gölü altında kalacak 48 yerleşmedeki nüfusun; yeniden
yerleştirilmesi ve sonrasındaki hayatları ile ilgili yol gösterici faaliyetlere
esas olmak üzere bir sosyolojik araştırma yapılması ve gelecekteki hayatlarına
ilişkin olarak iş imkânlarının temini ve iktisadi yatırımları konularında
rehberlik hizmetlerinin temin edilmesi hedeflenmiştir.

 

8. ULUSLARARASI KURULUŞLARLA BİRLİKTE HAZIRLANAN PROJELER

a. BM Kalkınma Programı (UNDP) ile ortaklaşa “GAP Bölgesinde Entegre
Bölgesel Kalkınmanın Güçlendirilmesi ve Sosyo-ekonomik Eşitsizliklerin
Azaltılması” Projesi

GAP İdaresi Başkanlığı ile UNDP işbirliği ile yürüttüğü çalışmalar
sonunda, sürdürülebilir kalkınmaya ilişkin 28 münferit projeyi kapsayan “GAP
Bölgesi`nde Entegre Bölgesel Kalkınmanın Güçlendirilmesi ve Sosyo-ekonomik
Eşitsizliklerin Azaltılması” proje paketine 5 yıllık bir dönem için
4,2 milyon ABD doları sağlanmasına ilişkin mutabakat zaptı, 18 Mart 1997
tarihli Resmi Gazete`de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Proje; cinsiyet, eğitim, sağlık, konut, kentsel yönetim, çevre ve halk
katılımı alanlarında GAP açısından uygun pilot ölçekli projeler ile kalkınmanın
insan boyutu üzerinde odaklasan alt projelerden oluşmaktadır.

Sözkonusu 28 projeden aşağıda belirtilen öncelikli olanlarla ilgili
hazırlıkların büyük bir kısmı tamamlanmış ve uygulama aşamasına gelinmiştir:

– Bölgede GAP-GİDEM Merkezleri kurulmasının desteklenmesi,

b. Dünya Bankası ile Birlikte Hazırlanan Projeler

GAP İdaresi tarafından “Şanlıurfa-Harran Ovalan Tarlaiçi
Geliştirme Hizmetleri” ve “GAP Kentsel Planlama ve
Sanitasyon” projeleri ile ilgili proje hazırlık çalışmaları Dünya
Bankası ile birlikte 1996 yılı içinde başlamıştır.

Şanlıurfa-Harran Ovaları Tarla-içi Geliştirme Hizmetleri Projesi: ABD
doları olarak tahmin edilen bu projenin Dünya Bankası tarafından 60 milyon
dolarlık bölümünün finansmanı “Proje Hazırlık Çalışmaları” için
ihale hazırlıkları GAP İdaresi tarafından tamamlanmış ve firma önseçim ihale
çağrısı yapılmıştır.

– GAP Kentsel Planlama ve Sanitasyon Projesi:

GAP Bölgesi`ndeki 4 yerleşme birimini kapsayan bu proje ile; Mardin,
Diyarbakır, Şanlıurfa ve Siverek`te Katı Atık Yöntemi, Kentsel Atık Su Arıtma,
Dezenfeksiyon ve Kentsel Planlama gibi çevresel öneme sahip konuların
projelendirilmesi ve finansmanı için teknik yardım sağlanması amaçlanmıştır.

Toplam maliyeti 28.5 milyon dolar olarak tahmin edilen ve 19.5 milyon
dolarlık bölümünün Dünya Bankası tarafından finanse edilmesi düşünülen bu
projenin hazırlıklarının ikinci aşaması için Dünya Bankası`nın Japon
Hükümeti`nden temin etmeyi planladığı 391 bin 500 ABD doları tutarındaki hibe,
Japon Hükümeti tarafından onaylanmış ve Hibe Anlaşması`nın hazırlıkları
tamamlanma aşamasına getirilmiştir.

c. Avrupa Birliği (AB)

Avrupa Birliği fonlarından yararlanmak amacıyla GAP idaresi tarafından
hazırlanan çeşitli proje teklif paketleri Avrupa Birliği`ne iletilmiştir.

En son olarak Aralık 1996`da 6 projeden oluşan bir teklif paketi
hazırlanarak Avrupa Birliği`ne iletilmiştir. Bu pakette yer alan “GAP
Sürdürülebilikapsamında GAP İdaresi`nin planlama ve proje hazırlama
kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla kurulması teklif edilen Proje Hazırlama
Birimi konusunda Dünya Bankası`nın katkısı da gündeme getirilmiştir.

Bu kapsamda, bölgesel manada girişimciyi desteklemek, sulama konularında
çiftçi eğitim, tarımsal üretim ve hayvancılığın geliştirilmesi konularında
teşvik sağlanması amaçlanmıştır.

d. Alman Mali Protokolü

Alman KfW ve GTZ kuruluşları vasıtasıyla, Alman teknik ve mali yardım
çerçevesinde ele alınmak üzere aşağıdaki projelerin geliştirilmesine ilişkin
çalışmalar 1996 yılı içinde başlamıştır:

Diyarbakır Atıksu Arıtma Tesisi Projesi:

Çiftçiler İçin Entegre Destek Sistemleri Projesi:

Bu proje, Harran Ovası`nda çiftçilere sürdürülebilir bir tarımsal üretimi
için gerekli altyapı, eğitim ve yayım hizmetlerinin teminini öngörmektedir.

 

9. SULAMA DIŞI ALANLARDA HALKIN GELİR DÜZEYİNİN ARTIRILMASI PROJESİ BÜTÇE
KALEMİNDEN ÖRNEK YÜKSEK TÜNEL ÇALIŞMALARI

 

Bölge ikliminin erkenciliğe yatkın olması nedeniyle, üreticilerin teşvik
edilmesi ve sebze tarımının yaygınlaştırılması amacıyla Şanlıurfa-Harran
Ovalarında, Şanlıurfa Valiliği ile ortak bir çalışmaya girilmiştir. Çalışma
kapsamında ovada belirlenen sebze tarımına yatkın yedi çiftçiye, örnek yüksek
tünel kurulmuştur.

Tünellerin amacı fide yetiştiriciliği ve turfa üretimin
yaygınlaştırılması olmuştur.

Tünellerin teknik ayrıntıları ile ilgili proje, Başkanlıkça Şanlıurfa`da
bir imalatçıya verilerek, kısa sürede imalatı sağlanmıştır, imalat masrafları,
Şanlıurfa Valiliği`nce karşılanmıştır.

Kapalı ve kontrollü bir ortamda fidelerin yetiştirilmesi hedeflenen
çalışmada kullanılacak olan çeşitler, GAP idaresi Başkanlığı`nca Şanlıurfa
Koruklu`da Ç.Ü. Ziraat Fakültesi`ne yaptırılan Tarımsal Araştırma ve Geliştirme
Projesi çıktılarından elde edilen neticelere göre belirlenmiş ve Başkanlıkça
çiftçilere dağıtılmıştır.

 

10. GAP İDARESİ BAŞKALIĞININ MARDİN İLİNDE YÜRÜTTÜĞÜ PROJELER

 

a.

GAP Bölgesi`nde Tarımsal Mekanizasyon ihtiyaçları Etüdü Projesi 2. Aşama
Ortak Makina Kullanımı Pilot Uygulaması Projesi:

TEMAV tarafından 6 Şubat 1997 tarihinde başlatılan proje,
Şanlıurfa-Harran Ovalarından bir Sulama Birliği ile Mardin İli Derik İlçesi`nde
bulunan Derik-Dumluca Sulama Birliği`nde yürütülmüştür. Proje kapsamında Sulama
Birliği bünyesinde oluşturulan bir “Ortak Makina Kullanımı” modeli
ile çiftçilerin sahip olduğu tarım alet ve makinalarının ekonomik kullanımı
temin edilmiştir.

Şanlıurfa-Harran Ovalarında yer alan 11 Sulama Birliği’nden, proje
kapsamında çalışılacak olan Birliğin tesbit edilmesi ve hem Ova, hem de Derik
ile ilgili tarımsal verilerin toplanması gayesiyle anket çalışmaları da
yapılmıştır.

b.

Sulama Dışı Alanlarda Halkın Gelir Düzeyinin Artırılması Projesi:

Bu proje kapsamında ana başlıklarıyla şu çalışmalar yapılmıştır:

– Antepfıstığı örnek bahçelerinin kurulması çalışmaları,

– Yabani ağaçların aşılanması,

– Örnek mantar yetiştiriciliği,

– Arıcılık,

– Su ürünleri projesi.

c.

Mardin Serbest Bölge`de Halı Kilim Apre Tesisi Kurulması:

Apre tesisinin kuruluş amacı, Bölge`de halı ve kilim dokumacılığını
geliştirerek istihdamı, özellikle kadın istihdamını ve halkın gelir düzeyini
artırmak olmuştur. Proje, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Mardin
Valiliği ve Sümer Halıcılık El Sanatları Sanayi ve Ticaret A.Ş.
işbirliğiyle yürütülmüştür. İşbirliğinin kapsam ve kuralları bu üç kuruluş
arasında imzalanan bir protokolle belirlenmiştir.

d.

GAP Bölgesi`ndeki Köy İçmesularının yaygınlaştırılması için
Öncelikle Mardin ili`nde Kullanılmak üzere İngersoll R Model T4W Mobil Sondaj
Makinası ve Ekipmanı Alımı:

İller Bankası Genel Müdürlüğü`nce ihalesi yapılarak alımına karar verilen
bu makina ve 84 parça ekipmanın alımı için gerekli işlemlerin yapılması hususunda
9 Mayıs 1997 tarihinde İller Bankası`ndan talepte bulunulmuştur.

Alınacak sondaj makinası GAP Bölgesi`ndeki köy İçmesularının
yaygınlaştırılması için ilk olarak Mardin İli`nde çalıştırılması planlanmıştır.

e.

Diğer Çalışmalar:

 

11. GAP İDARESİ’NİN TANITIM ÇALIŞMALARI

 

Güneydoğu Anadolu Projesi dev boyutlu fiziki tesislerinin yanısıra,
entegre yapısı, sürdürülebilir kalkınma felsefesi ve insana dönük hedefi
ile ülkemizde ve uluslararası platformlarda büyük ilgi uyıran bir projedir. Bu
büyük ilgi özellikle son yıllarda uluslararası kuruluşların GAP`a destek ve
projelerde işbirliği şeklinde kendini göstermiştir. Bu bağlamda GAP
İdaresi`nin dış tanıtım faaliyetlerine özel bir önem ve ağırlık verilmiştir. Öte
yan Proje`nin ülkemiz insanına ve özellikle bu yöreye yatırım yapmak isteyen
yerli ve yabancı iş çevrelerine yönelik tanıtımına da ağırlık verilmiştir.

Bu doğrultuda GAP İdaresi`nce faaliyetler gerçekleştirilmiş ve Bölge`yi
belli başlı konukların ziyareti sağlanmıştır.

 

 

 

TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU

(TAEK)

Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK), nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla
kullanılması ve bunun sağladığı faydalardan milletimizin de yararlanmasını
temin amacıyla bu ala yapılan faaliyetlerde aktif rol almamız için kurulmuştur.
TAEK, üyesi bulunduğu Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile yürüttüğü
işbirliği ve araştırma faaliyetlerine katılımın yanında OECD ve Nükleer Enerji
Ajansı (NEA) gibi diğer uluslararası kuruluşlarla da işbirliği içinde
çalışan bir kurumdur.

I- Kuruluşun Ana Faaliyetleri:

• TAEK tarafından uzun bir süreden beri hazırlanmakta olan TAEK Web
sayfaları 1996 yılı Eylül ayında İnternet`te yer almıştır. Böylelikle TAEK
ve bağlı kuruluşları ile ilgili kısa bilgilere dünyanın her yerinden erişilmesi
mümkün olmuştur.

• TAEK Sağlık Fiziği Bölümleri`nde 1996 yılı Temmuz başı Eylül sonu
dönemi içinde 2.967 adet dozimetri filmi, 228 adet film taşıyıcısı kuruluşlara
dağıtılmış, 5 bin 420 adet dozimetri filmi değerlendirilmiştir. 45 kuruluşta 62
cihazın radyasyon denetimleri tamamlanmıştır. Bu dönem içinde 842 adet
radyoaktif madde paketlerinin gümrük geçiş kontrolleri yapılmıştır.

• Yerli sanayinin nükleer teknoloji yatırımında kullanımının arttırılması
üzerinde yapılan çalışmalar devam ettirilmiştir.

•

Nükleer Reaktörlere ilişkin, Türk- ABD- Kanada- Alman
Startları incelenerek, ABD – Kanada ve Almanya`daki yöntemler
değerlendirilmiştir. Bu çerçevede Nükleer Reaktör Projesi ile ilgili olarak
KAERI tarafından hazırlanan ihale şartnamesi incelenerek kurum görüşleri
belirtilmiştir.

•

• TAEK, 1996 yılı Ekim-Aralık dönemi içinde; sanayinin ve diğer
kuruluşların hizmetlerini sürdürmek için kullanacakları 11 adet NEB 211, 5 adet
NEB 214 ve bir adet NEB 214 radyasyon ölçü cihazı üretimi ında
gerçekleştirilmiş ve ilgili yerlere teslim edilmiştir.TAEK laboratuarlar

• TAEK`in endüstriye yönelik hizmetler çerçevesinde, çeşitli sanayi
kuruluşlarının talepleri üzerine, 28 ayrı Tahribatsız Test uygulamasıgerçekleştirilmiş,
konu ile ilgili olarak bu kuruluşlara gerekli eğitim verilmiştir.

•

Tıbbi cihazların strelizasyonu

•

• Nükleer reaktörlerin ısı değiştiricilerinde meydana gelebilecek tüp-içi
yoğuşmada havanın etkisinin incelenmesi konusunda ODTÜ Makina Mühendisliği
Bölümü`nde kurulmuş olan deney düzeneğinin veri toplama sistemi temin edilerek,
ilk testlere başlanmıştır.

• TEAŞ`ın nükleer santral İhalesi ilgili çalışmalarında TAEK
lisanlama ve kamuoyu bilgilendirilmesi konularındaki faaliyetlerine devam
edilmiştir.

• Türkiye genelinde lisanssız faaliyet gösteren Radyoterapi, Nükleer
Tıp ve RIA vb. laboratuarlarının tesbiti ve lisanslanmasına ilişkin
envanter taramaları başlatılmıştır. Ankara bölgesinde radyoloji
laboratuarlarından faaliyeti durdurulması gerekenler, Ankara Valiliği`ne
bildirilmiştir.

• UAEA ile Türkiye arasında imzalanan Güvenlik Denetimi Anlaşması uyarıncanükleer
maddelerin sayım ve işletme kayıtları tutularak, raporları
hazırlanmıştır. UAEA`nın güvenlik denetiminin güçlendirilmesi ve etkinliğinin
artırılması amacıyla başlattığı çalışmalar izlenmiş ve programın II. grup
faaliyetlerine ilişkin protokol ile ilgili görüşler hazırlanarak Ajans`a
bildirilmiştir.

• TAEK, Küçük Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi`nin son
yıllarda üzerinde durduğu çalışma sahası, nükleer güvenlik olmuştur.
Bilhassa son iki yıldır faaliyeti durdurulmuş olan TR-2 reaktörünün yeniden
işletmeye alınabilmesi için tesise ait Güvenlik Analizi Raporu`nun
hazırlanması, ilgili sistemlerden gerekli olanların çalışır durumda tutulması,
diğer sistemlerin gerektiğinde çalışabilecek şekilde hazırlanması çalışmaları
yapılmıştır.

• Geliştirilmekte olan Radyasyon Erken Uyarı Sistemi`nin uzak
istasyonlarında çalışacak olan “Akıllı Prop”un merkez ile haberleşme
ve veri aktarımına ilişkin algaritme geliştirme ve yazılım çalışmaları,
sistemin diğer bir elemanı olan MODEM kullanılarak yapılmıştır. Diğer yan “Akıllı
Prop” kutu geliştirme çalışmalarına devam edilmiştir.

• ÇNAEM`de üretilen ve nükleer tıp merkezlerinde kullanılan MDP, DTPA,
DYP Tc 99 m kitleri ile Tc-99 jeneratörüne ilişkin ürün tescil belgeleri Sağlık
Bakanlığı`ndan alınmıştır.

• Çernobil kazası sonucunda radyoaktif kirlenmeye maruz kalmış
Karadeniz toprakları ile bu topraklarda yetiştirilen çeşitli sebze ve
meyvelerden sezyumun bitkilere geçiş oranını belirlemek amacıyla Cs-137, cs-134
radyoaktivite analizleri devam ettirilmiştir.

• İstanbul içme suyunun temizlenmesinde kullanılan doğal zeolitin
adsorplama şartları incelenmiştir. Ortay pH`sının değişiminin dekontaminasyon
ve dağılım faktörlerine olan etkileri de araştırılmıştır.

• “GEBKON” EIA- hızlı progesteron kitinin süt ineklerinde saha
uygulaması ve çalışmaları kapsamında hazırlanan yeni gebelik testleri sahada
çalışan veteriner hekimlere verilerek elde ettikleri sonuçlar laboratuar
sonuçlarıyla karşılaştırmıştır. Testin gebeliği belirleyen sınırının daha net
bir şekilde belirlenmesi için çalışmalar devam ettirilmiştir.

• Kısraklarda süt ve kan progesteron düzeylerinin testi ile erken
gebeliğin teşhisi amacıyla denemeye alınan kısrakların östrusları
(kızgınlıkları) tesbit edilerek, doğal aşım (sun`i tohumlama) yaptırılmış ve daha
sonra, toplanan süt ve kan örneklerinde RIA ile progesteron miktarları tayin
edilmiştir.

• TAEK Lalahan Hayvan Sağlığı Nükleer Araştırma Enstitüsü`nde üretilen
“REPROKON” süt progesteron EIA kiti için ruhsat başvurusu, Tarım ve
Köyişleri Bakanlığı, Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü`nün bildirdiği formata göre
yeniden hazırlanmış olup, kitin çapraz reaksiyonları yapılmıştır.

• Monoklonal antikor üretimi amacıyla yapılan çalışmalar sonucunda elde
edilen antikorlar test edilerek özellikleri ve litreleri tayin edilmiştir.
Testler sonucu antikorların istenilen özellikte olmadığı saptanmıştır. Yeni
çalışma için yurtdışından getirilen BAIB/C tipi farelerden elde edilecek
antikorlar ile REPROKON Progesteron kitinde kullanılması imkânı doğmuştur.

• Bırma Koyunculuk Araştırma Enstitüsü`nde ekstansif (mera) şartlarında
beslenen 2-3 yaşlı damızlık koyunlardan toplanan kan örnekleri
serumlarında Vitamin A düzeylerinin tayini sonucunda yüzde 10 ve yüzde 20
arasında değişen eksiklik belirlenmiştir. Hayvanlara kış aylarında Vitamin A
takviyesi gerektiği belirlenmiştir.

 

II- Diğer Faaliyetler:

• Ülkemiz ve dünyadaki nükleer teknolojideki son gelişmelerin ve nükleer
enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılmasına

•

VII. Ulusal Nükleer Bilimler Kongresi 3-6 Eylül 1996 tarihinde yapılmış
olup, 90 bildiri 150 katılımcı tarafından tartışılmıştır.

•

• 1996 Temmuz-Eylül dönemi içinde kurum çalışanlarınca 12 yurtdışı
bilimsel makale yayını gerçekleştirilmiştir.

• TAEK Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi ile KKK-NBC Okulu ve
Eğitim Merkez Komutanlığı arasında bir Araştırma Projesi Sözleşmesiimzalanmıştır.
Bu sözleşme ile stratejik önemi haiz cihaz üretimleri çalışmalarına
başlanmıştır.

• 13-14 Mart 1997 tarihleri arasında Aliağa Petkim Koruma ve Teknik
Emniyet Müdürlüğü personeline Radyasyon Korunması Kursu verilmiştir.

• 24 Mart – 4 Nisan 1997 tarihleri arasında çeşitli endüstriyel
kuruluşların personeline Radyografi I. Seviye Kursu verilmiştir.

• MGK Genel Sekreterliği bünyesinde oluşturulan “Doğal-Teknolojik
Afetler ve Sivil Savunma Planlama ve Çalışmaları izleme ve Değerlendirme
Grubu”çalışmalarına katılım sağlanmış olup, Nükleer ve Radyolojik Teh
Durumu Çalışma Grubu Koordinatörlüğü, TAEK Radyasyon Sağlığı ve Güvenliği
Dairesi tarafından yürütülmüştür.

III- Mevzuat Çalışmaları:

• Nükleer Güvenlik çalışmaları kapsamında Adalet Bakanlığı ile müşterekennükleer
maddelerin kaçakçılığının önlenmesi ve nükleer madde ile ilgili tesislere
yapılması muhtemel eylemlere ilişkin yasa tasarısı çalışması son aşamaya
getirilmiştir. Ayrıca, Radyoaktif Maddelerin Güvenli Taşınması
Yönetmeliği, TAEK Nükleer Güvenlik Danışma Komitesi`nin Kuruluş ve Çalışma
Yöntemleri Yönetmeliği ve Nükleer Maddelerin Sayım ve Kontrolü Yönetmeliğiçalışmaları
tamamlanmıştır.

• Ülke çapında, nükleer ala, Ermenistan`daki Medzamor Nükleer Güç
Santrali`ni de kapsayan plan da dahil olmak üzere hazırlanmış olan teh
durum planı mevzuat çalışmaları yapılmıştır.

•

Nükleer ve Radyolojik Teh Durumu Ulusal Uygulama Yönetmeliği; ilgili
bakanlık, TAEK ve bağlı kuruluşlardan alınan görüşler doğrultusunda bakanlık
temsilcileri ve TAEK uzmanlarının oluşturduğu komitece son şekle
getirilmiştir.IV. Ulusal Nükleer Tarım ve Hayvancılık Kongresi 25-27 Eylül
1996 tarihinde yapılmış olup, 67 bildiri 135 katılımcı tarafından
tartışılmıştır.yönelik yeniliklerin tartışıldığı iki ulusal kongre, İstanbul
Teknik Üniversitesi Nükleer Enerji Enstitüsü ve Bursa Uludağ Üniversitesi ile
birlikte gerçekleştirilmiştir.

Türkiye Nükleer Güç Programı Hazırlık Çalışmaları konusunda,
Türkiye`deki elektrik enerjisi üretimi ile ilgili birincil kaynak ve çevre
etkilerini de içeren bir veri tabanı oluşturulmaya başlanmıştır.başlığı
altında, “Enerji Kaynaklarının Karşılaştırmalı
Değerlendirilmesi” ile ilgili olarak, “ETO ile Sterilizasyonun
Rutin Kontrol ve Geçerliliği” konulu TSEN 550 ve “Tıbbi Cihazların
Sterilizasyonu-Steril Olarak Etiketlenecek Tıbbi Cihazların Nitelikleri”
konulu TSEN 556 startları hazırlanarak TSE Teknik Komitesi`nin onayına sunulmuştur.

Elektron Hızlırıcısı Projesi kapsamında; Fransa, Uluslararası Atom
Enerjisi Ajansı (UAEA) ve Türkiye Atom Enerjisi Kurumu ilgilileri arasında
sürdürülen görüşmeler sonunda hazırlanan sözleşme taslağı imza aşamasına
getirilmiş ve ilgili mercilere sunulmuştur.

Bu çalışmaların haricinde Mardin ilinde yeni sulama metod ve
teknolojilerinin tanıtılması ve demonstrasyonların kurulması ile fidanlık
projesi de uygulamaya konulmuştur.

Bu kapsamda Alman GTZ kuruluşunun hibe finansmanının, proje oluşturmak ve
eğitim ile ekipman temininde kullanılması kararlaştırılmıştır.

Diyarbakır Kentsel Gelişme projeleri kapsamında yer alan bu projenin
Alman Teknik Yardımından yararlanması hususunun öncelikle ele alınması ile KfW
tarafından hibe finans sağlanmış ve Maibach Partner ve firması, KfW tarafından
projenin fizibilitesini yapmakla görevlendirmiştir.

r Kentsel Gelişme Projesi”

Mali boyutu yaklaşık 100 milyon

– Diyarbakır kenti için bir eko-kent planlama modelinin oluşturulması,

-Birecik Barajı`ndan etkilenecek nüfusun yeniden yerleşimi, istihdamı,
ekonomik yatırımları için planlama çalışması,

-Diyarbakır`da kırsal alaki kadınlar için gelir getirici faaliyetler
kapsamında “Cevizli Sucuk Üretimi ve Pazarlama imkânları”.

Bu kapsamda tüm ilgililerin ve halkın katıldığı ilk toplantı Haziran
1996`da Halfeti`de yapılmıştır. İkinci toplantının da tekrarlanması için
çalışmalar yürütülmüştür.

Mardin ili ÇATOM`larda yürütülen sosyal programların ilk bölümü büyük
ölçüde tamamlanmış, gelir getirici programların eğitim bölümünün ise 1997
Haziran ayı sonunda tamamlanması planlanmıştır.

GAP İdaresi`nce yürütülen katılımcı imar planlaması uygulamasının ilk
örneğini teşkil etmekte olup, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli taslakların; halk,
ilgili kuruluşlar ve sivil toplum örgütlerinin katıldıkları değişik
toplantılarla tartışılması suretiyle gerçekleştirilmiş ve tamamlanma aşamasına
yaklaşılmıştır.

çalışması ile ayrıca; gelişme potansiyeli yüksek 45 yerleşmeden
başlayarak kent merkezlerinin karşılamada yetersiz kaldığı içmesuyu,
kanalizasyon, arıtma, katı atık toplama, elektrik ve tele-iletişim ihtiyaçları
dikkate alınarak 134 proje hazırlanmıştır. Bunlardan 30`u içmesuyu projesi,
29`u kanalizasyon, 9`u atıksuarıtma projesi, 4`U katı atık projesi, 17`si orta
gerilim elektrik projesi ve 45`i de tele-iletişim projesidir.

Kampanya şeklinde yapılan eğitimde, sulama mevsimi öncesinde, çeşitlerin
tanıtımı, ürünlere verilecek su miktarları, sulama sayıları ve zamanları
konularında yoğun bilgi aktarımı yapılmıştır. Çalışma, Şanlıurfa Valiliği ile
ortaklaşa yürütülmüştür.konularında 1989 yılında başlatılan çalışmalar, fiziki
tesislerin inşaasının tamamlanması ile son aşamasına gelmiştir. Bu aşamada
karşılaştırmalı üstünlüğün tespit edilebilmesi için gerekli izleme ve
değerlendirme sistemi oluşturmaktadır. Oluşturulacak sistemle, bölgede daha
sonra tesis edilecek sulama şebekelerinde ışık tutacak verilerin alınması temin
edilebilecektir.

Karakaya ve Atatürk Barajlarından sağlanan toplanı enerjinin, natif
kaynaklar cinsinden ifade edilmesi durumunda ise bu üretim, yaklaşık 28 milyon
ton fuel-oil veya 23 milyar metreküp doğalgaza eşdeğer olmaktadır.

GAP enerji projeleri kapasite bakımından ise, aşağıdaki durumda
bulunmaktadır:

kilowat/saat

• TEAŞ`ın nükleer santral ihalesi ilgili çalışmalarında, TAEK lisanlama ve
kamuoyu bilgilendirilmesi konularındaki faaliyetlerine devam edilmiştir.

• Ülkemiz ve dünyadaki nükleer teknolojideki son gelişmelerin ve nükleer
enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılmasına yönelik yeniliklerin tartışıldığı
iki ulusal kongre gerçekleştirilmiştir.

• TAEK Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi ile KKK-NBC Okulu ve
Eğitim Merkez Komutanlığı arasında bir Araştırma Projesi Sözleşmesi imzalanmıştır.

• Radyoaktif Maddelerin Güvenli Taşınması Yönetmeliği, TAEK Nükleer
Güvenlik Danışma Komitesi`nin Kuruluş ve Çalışma Yöntemleri Yönetmeliği ve
Nükleer Maddelerin Sayım ve Kontrolü Yönetmeliği çalışmaları tamamlanmıştır.

Proje paketine 5 yıllık bir dönem için 4.2 milyon ABD doları sağlanmasına
ilişkin mutabakat zaptı 18 Mart 1997 tarihli Resmi Gazete`de yayımlanarak
yürürlüğe girmiştir.

a) Teşvikler

b) Özel sektör
yatırımlarının özendirilmesi

c) Ekonomik ve sosyal
politikaların mekân muhtevasını oluşturan, yer seçim kararlarını etkileyen
organize sanayi bölgeleri (OSB) ve küçük sanayi sitelerinin (KSS) kurulması.




BENZER İÇERİKLER

Size daha iyi hizmet sunabilmek için çerezleri kullanıyoruz. KABUL ET Detaylı Bilgi